Filtry zmiękczające są urządzeniami hydraulicznymi przeznaczonymi do eliminowania twardości z wody. Twardość wody to wynikowa zawartości jonów wapnia i magnezu. Powodują one tworzenie się białawego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach i urządzeniach AGD. Kamień jest kłopotliwym skutkiem wysokiej twardości wody. Ze względu na jonowy charakter twardości zmiękczacze wody bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony magnezu i wapnia mają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to m.in. żywica kationitowa, Crystal Right, Purolite. To zdecydowanie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.

Obok pozbywania się twardości z oczyszczanej wody niektóre ze złóż znakomicie radzą sobie również z takimi niepożądanymi związkami jak żelazo, mangan lub amoniak. Żywotność złóż jonowymiennych jest dość spora i wynosi od 10 do 15 lat. Po tym okresie niezbędna jest pełna wymiana złoża. W czasie używania złoże zatraca właściwości jonowymienne, dlatego co jakiś czas należy praktykować regenerację roztworami soli. Ilość dni pomiędzy regeneracjami jest ustalana indywidualnie oraz ściśle zależy od jakości oczyszczanej wody oraz pojemności jonowymiennej aparatu (całkowicie zależnej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze charakteryzują bardzo duże miary natężenia przepływu, kierowane są w pełni automatycznie, zaś jakość wody po uzdatnieniu spełnia najbardziej surowe wymogi klientów.